گرانی، بیماران را مجبور کرده دارو را به شکل ناقص خریداری کنند

از سوی دیگر، برخی دارو‌ها دارای مواد اولیه کمیاب هستند او در این مورد می‌گوید: «ارز مربوط به این مواد نیز به‌موقع تخصیص داده نمی‌شود که این مسئله خود مزید بر علت شده است. در چنین شرایطی، تولیدکننده نمی‌تواند ماده اولیه را به‌موقع وارد کند و روند تولید با اختلال مواجه می‌شود».

در این چرخه، چند مشکل اساسی وجود دارد. از دید سخنگوی انجمن داروسازان ایران: «نخست، مسئله تحریم‌هاست که نقش موثری ایفا می‌کنند؛ حتی اگر برخی ادعا کنند تحریم‌ها هیچ تاثیری بر دارو ندارد، این گزاره نادرست است. تحریم‌ها به‌طور دقیق و مستقیم بر حوزه دارو اثر می‌گذارند، چراکه سیستم انتقال بانکی و نقل‌وانتقالات مالی در تحریم قرار دارد و همین موضوع به‌صورت مستقیم بر تامین دارو تاثیر می‌گذارد.»

تاخیر در تخصیص ارز، تولیدکننده را با چالش مواجه می‌کند

در کنار تحریم‌ها، به عقیده احمدی: «عدم تخصیص به‌موقع ارز نیز یکی دیگر از چالش‌های جدی است. زمانی که ارز مورد نیاز دارو در زمان مناسب تخصیص داده نشود، فرایند سفارش و تولید دارو دچار وقفه می‌شود؛ چراکه از زمان سفارش تا واردات ماده اولیه یک دارو، حداقل شش ماه زمان لازم است. در صورت تاخیر در تخصیص ارز، تولیدکننده امکان واردات به‌موقع ماده اولیه را از دست می‌دهد و با مشکلات جدی مواجه می‌شود. در نهایت، تولیدکننده‌ای که همزمان با تحریم‌ها و عدم دریافت به‌موقع ارز روبه‌روست، عملا دستش بسته می‌ماند و حاصل این وضعیت، گرانی و کمبود دارو در بازار خواهد بود.»

برخی از دارو‌ها تا ۲۰۰ الی ۳۰۰ درصد افزایش قیمت داشتند

افزایش قیمت ارز از دید عضو هیات علمی انجمن داروسازان ایران تاثیر مستقیمی در پروسه تولید دارو داشته. او در باب این مساله می‌گوید: «برخی از دارو‌ها تا ۲۰۰ الی ۳۰۰ درصد افزایش قیمت داشتند. این مساله‌ای است که پیش‌بینی می‌شد. اگر ارز دارو برداشته شود قیمت‌ها بیش از این نیز خواهد شد. بهترین تمهیدی که در این وضعیت می‌شود داشت این است که سازمان‌های بیمه‌گر پای کار باشند. سازمان‌های بیمه‌گر در کشور ما ناکارآمد هستند و دارو‌ها را پوشش نمی‌دهند در نتیجه پرداختی از جیب بیمار افزایش پیدا کرده و او را با چالش مواجه می‌کند. در حال حاضر پرداختی از جیب بیمار در برخی موارد بیش از ۶۰ تا ۷۰ درصد است که آسیبی جدی به بیمار می‌زند.»

بیماران مجبور به خرید دارو به شکل ناقص هستند

از جمله مشکلاتی که عدم پوشش دهی بیمه برای فرد بیمه شده ایجاد می‌کند از دید احمدی این است که: «بیمار توان خرید را از دست می‌دهد. از سویی ممکن است آن را پیدا نکند و در نهایت مجبور به مصرف ناقص دارو شود. به عنوان مثال اگر دکتر دارویی را به اندازه یک ماه برای او نوشته است، او توان خرید آن را ندارد و دارو را به اندازه مصرف روزانه خود تهیه می‌کند؛ بنابراین هزینه درمان و سلامت افزایش پیدا خواهد کرد. پس سازمان‌های بیمه‌گر باید همراه سایر سیستم‌های سلامت حرکت کرده و اختلاف ارز را پوشش بدهند و از قیمت دارو‌ها بکاهد تا به بیمار فشار نیاید.»

در این میان بحث همکاری سازمان‌های بیمه‌گر با مطالبات داروخانه‌ها هم از نگاه احمدی بحثی جدی است. او در این خصوص اشاره می‌کند: «اگر مطالبات داروخانه‌ها به موقع داده شود زنجیره تامین دچار مشکل نخواهد شد. به جز آن در برخی موارد ارز هست، اما پول نه. باید پولی باشد که تامین کننده ارز بخرد؟ بنابراین بهتر است مطالبات داروخانه‌ها پاسخ داده شود.»

۱۵۰ تا ۲۰۰ قلم دارو در ایران کسری داریم

به گفته سخنگوی انجمن داروسازان ایران «در حال حاضر ۱۵۰ تا ۲۰۰ قلم دارو در ایران کسری داریم که فعلا مشکلی ایجاد نکرده است، اما اگر روند ادامه پیدا کند احتمال اینکه کمبود‌ها بیشتر شود وجود دارد. البته این دارو‌ها در همه کشور‌ها هست، اما به دلایل مطروحه در کشور ما وضعیت بغرنج‌تر شده است.»

اینکه برخی داروخانه‌ها در مواجهه با دارویی که موجود نیست، به بیماران توصیه می‌کنند دارویی جایگزین مصرف کنند نیز مسئله‌ای است که برای مصرف‌کنندگان پرسش‌برانگیز بوده است. احمدی در این‌باره می‌گوید: «چاره‌ای نیست. وقتی دارویی نباشد باید دارویی از برندی دیگر یا جایگزین پیشنهاد شود، چون بیمار در هر حال نباید بدون دارو بماند. به لحاظ تاثیر باید بررسی شود، اما بهتر است در این خصوص با پزشک خود مشورت کنند. اگر پزشک در دسترس نبود، می‌توانند با پزشک داروساز در این زمینه صحبت کنند.»

باید پیشگیری را مقدم بر درمان بدانیم

در خصوص مکمل‌ها هم که در این مدت با افزایش قیمت چشم‌گیری داشته نکات مهمی وجود دارد. برخی از بیماران به دلیل بیماری زمینه‌ایشان مجبور به استفاده از مکمل‌ها هستند، اما به دلیل گرانی بیش از حد از استفاده آن خودداری می‌کنند. از سویی دیگر این مکمل‌ها عملا تحت پوشش بیمه نیستند و اگر خارجی باشند قیمتی چندبرابری دارند. در این مورد سخنگوی انجمن داروسازان ایران می‌گوید: «یکی از اشکالات اصلی سازمان‌های بیمه‌گر است. این جزو پروتکل‌های بیمه‌گران است. این ضعفی برای بیمه است که وقتی ویتامینی توسط پزشک هم تجویز شده توسط بیمه پوشش داده نمی‌شود؛ ما هم به این مساله اعتراض داریم. دلیل آنها این است که مکمل‌ها جزو پروتکل درمانی نیست این در حالی است که ویتامین‌ها برای پیشگیری هم تجویز می‌شوند و ما باید پیشگیری را مقدم بر درمان بدانیم.»

شرایط دارو‌های حیاتی بغرنج‌تر است

دارو‌های حیاتی بیماری‌های خاص هم مشکلی مهم از دید احمدی است. او در مورد وضعیت این نوع دارو‌ها می‌گوید: «به این دلیل که دارو‌های حیاتی اغلب وارداتی برای تامین آن را تامین کننده‌ها را دچار مشکل می‌کنند. تحریم‌ها بسیار شدید و تخصیص ارز کم است بنابراین وضعیتی بغرنج‌تر دارند.»

/فرارو