خط و نشان اوباما برای برجام ۲۰ مرداد, ۱۳۹۵

پرداخت اخیر ۴۰۰میلیون دلاری آمریکا به ایران آنهم به صورت نقدی،در حالی که اوباما اگر می‌خواست می‌توانست برای نشان دادن حسن نیت در موضوع برجام این پول را از طریق مبادلات بانکی پرداخت کند، از اصرار مقامات آمریکایی بر برجاماندن تحریم بانکی خبر می دهد.

اقتصادپرس: افشای پرداخت ۴۰۰ میلیون دلار به صورت نقدی و با هواپیما توسط دولت اوباما به دولت ایران با این استدلال (ارائه شده توسط باراک اوباما رییس جمهور آمریکا) که اگر این رقم پرداخت نمی شد خطر حقوقی زیادی متوجه منافع ملی آمریکا می شد زوایای پنهان دیگری از واقعیت تحریمهای بانکی اعمال شده را مشخص کرد. باراک اوباما به صراحت گفت: «مبلغ ۴۰۰ میلیون دلاری که آمریکا اوایل سال جاری میلادی از طریق پرواز هوایی به ایران فرستاد، باجی برای آزادی زندانیان امریکایی نبود. پرداخت نقدی پول به ایران به خاطر قوانین دشوار تحریم‌های بانکی صورت گرفت. آمریکا هیچگاه باج پرداخت نمی‌کند.»

طبق اظهارات اوباما این کشور نیز نمی تواند حتی به طور موردی تحریمهای بانکی وضع شده علیه ایران که مهمترین قسمتهای تحریمها بود را نقض کرده و اگر ناگزیر از پرداخت ۴۰۰ میلیون دلار پول نقد شود، مجبور است از هواپیمای باربری و هزاران بسته پولی که با دشواری از بانکهای چندین کشور جمع آوری کرده است استفاده کند. اوباما به صراحت گفت که ما نمی خواهیم به ساختار تحریمها دست بزنیم. در وضعیتی که دولت آمریکا نیز نمی تواند تحریمهای وضع شده را حتی به طور موردی و به اندازه ۴۰۰ میلیون دلار که تنها ۵ درصد از حجم تجارت خارجی ایران را شامل می شود نقض کند چه امیدی می توان به آینده مبادلات بانکی داشت؟ آیا این اتفاق نشان نمی دهد که که تحریمهای بانکی قرار نیست برداشته شود و امروز و فردا کردن غربیها برای ایجاد امکان دسترسی بانکهای ایرانی؛ نشان از باقی ماندن تحریمهای بانکی دارد؟

تحریمهای علیه ایران را می توان در سه دسته کلان تحریمهای یکجانبه آمریکا که به دو بخش فرمانهای اجرایی روسای جمهور این کشور و قوانین کنگره تقسیم می شود، تحریمهای ذیل قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل متحد و همچنین تحریمهای اتحادیه اروپا جای داد. آن دسته از تحریمها که به ممنوعیت مبادلات کالایی با ایران و یا محدودیت در قراردادها مانند تحریمهای مربوط به قانون داماتو مربوط می شد به دلیل پیچیدگی اقتصاد جهانی در عصر جهانی سازی اقتصاد کارایی ندارند و به راحتی قابل دور زدن هستند. مهمترین بخش تحریمها که حداقل در کوتاه مدت آزاردهنده است به تحریم مبادلات پولی مربوط می شود که تلاش ایران در مذاکرات هسته ای بیش از هر چیزی بر حذف آنها متمرکز شده بود.

حسن روحانی در ۲۳ تیر ۹۴ به صراحت اعلام کرد: «آنها در زمینه لغو تحریم‌ها ،ابتدا می‌گفتند باید ماه‌ها بگذرد و اعتماد پیدا کنیم، آنگاه تحریم‌ها را نه لغو، بلکه تعلیق می کنیم و بعد از سال‌ها اگر آژانس گزارش مثبت داد و اعتماد پیدا کردند قدم به قدم لغو می شود اما امروز به ملت شریف ایران اعلام می‌کنم که طبق این توافق، در روز اجرای توافق، تمامی تحریم‌ها، حتی تحریم‌های تسلیحاتی، موشکی هم به صورتی که در قطعنامه بوده، لغو خواهد شد. تمام تحریم‌های اقتصادی شامل مالی، بانکی، بیمه، حمل و نقل، پتروشیمی و فلزات گرانبها به طور کامل لغو خواهد شد و نه تعلیق و حتی تحریم تسلیحاتی هم کنار گذاشته می‌شود ، برای ۵ سال نوعی محدودیت و پس از آن لغو خواهد شد.» اگرچه در اظهارات رییس جمهوری قاطعیت در لغو تحریمها دیده می شود، اما در قسمت آخر اعلام می کند که تا ۵ سال نوعی محدودیت وجود دارد.

ریشه اظهارات حسن روحانی و سایر اعضای کابینه درباره لغو یک باره همه تحریمها در کجاست؟ اگر ادعا شود که در متن برجام چنین چیزی هست باید گفت که چنین صراحتی در متن برجام وجود ندارد و طرف مقابل وعده نداده است که همه تحریمها در روز اجرای برجام لغو می شود. اگر ادعا می شود که مقامهای غربی در اظهاراتی جدای از برجام چنین وعده ای داده اند باید گفت که خیر چنین مساله در بیان مقامهای غربی نیز قابل مشاهده نیست. پس مقامهای دولت یازدهم با استناد به چه چیزی از لغو تحریمها در روز اجرای توافق سخن می گفتند؟ پاسخ خوش بینانه این است که خوش باوری به طرف مقابل داشتند و فکر می کردند چنین امتیاز یک طرفه ای قرار است به ایران داده شود و نگاه بدبینانه می گوید که مقامهای دولت یازدهم برای راضی کردن افکار عمومی و نهادهای موثر بر تصمیم گیری به خلاف گویی متوسل شدند.

واقعیت تحریمهای بانکی به روایت اسناد

تحریمهای بانکی و بیمه ای علیه ایران به چهار مورد باز می گردد که سه مورد آن به فرمانهای اجرایی باراک اوباما مربوط می شود و یک مورد هم قطعنامه ۱۹۲۹ شورای امنیت سازمان ملل است. محتوای قطعنامه های علیه ایران در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت تجمیع شده است، اما فرمانهای اجرایی رییس جمهور آمریکا می تواند تا ۱۰۰ روز تعلیق شود و نیازی به تصویب کنگره ندارد. چنانکه جدول نشان می دهد بیشتر تحریمهای آمریکا علیه ایران در حوزه بانکی به تحریمهای یکجانبه این کشور باز می گردد.

بنابراین چنانچه دولت آمریکا و شخص باراک اوباما که همواره خود را علاقمند به همکاری با ایران نشان داده است مایل باشد به راحتی می تواند تحریمهای بانکی را کاهش دهد و نیازی نیست با نهاد دیگری در این کشور هماهنگ شود. انتقال ۴۰۰ میلیون دلار به ایران با هواپیما و عدم استفاده از سیستم بانکی نشان می دهد که دولت آمریکا به هیچ وجه قصد ندارد به ساختار تحریمهای بانکی دست بزند. از سوی دیگر با این اقدام دولت آمریکا و شخص اوباما، بانکهای بزرگ دنیا هم با توجه به ملاحظه های پررنگی که کاخ سفید برای حفظ تحریمها بانکی دارد وارد بازی پرریسک مبادلات پولی با ایران نخواهند شد. در واقع اوباما با این اظهارات برای بانک های بزرگ دنیا خط و نشان کشید که مبادا با ایران مبادلات بانکی داشته باشند.

اگر دولت یازدهم انتظار دارد تحریمهای بانکی با وجود چنین موانعی خودساخته ای در آمریکا برطرف شود باید از ابزارهای فشار علیه کاخ سفید استفاده کند؛ در غیر اینصورت انتظار برداشته شدن تحریمهای بانکی بدون توجه به عدم اراده جدی در ایالات متحده منطقی نیست و محتوای تحریمها چنانچه در فرمانهای اجرایی به خوبی قابل مشاهده است به دستور شخص رییس جمهور آمریکا بستگی دارد.

منبع: تسنیم



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *