صنعت قیر ایران متولی ندارد ۴ مرداد, ۱۳۹۵

اقتصادپرس: فرآورده های نفتی همواره یکی از پرکاربردترین اقلام مصرفی در سراسر جهان هستند و حجم تقاضای آنها روز به روز در حال افزایش است. در بین تمامی فرآورده های نفتی تولیدی پالایشگاهها، تقاضای جهانی برخی فرآورده ها بیش از دیگر فرآورده های نفتی است. در این میان می توان از بنزین به عنوان پرمصرف ترین فرآورده نفتی که بیشترین تقاضای جهانی مصرف فرآورده های نفتی را به خود اختصاص داده است نام برد. اما برخی از فرآورده های نفتی اگرچه به میزان بنزین، حجم تقاضای روزانه ندارند، اما سیر رشد تقاضای مصرف آنها بسیار زیاد است و حتی در برخی از اوقات، از سیر رشد تقاضای کالای استراتژیکی چون بنزین نیز فراتر رفته است. در این میان می توان از قیر به عنوان کالایی نام برد که روز به روز بر تقاضای جهانی تولید آن افزوده می شود.

در حال حاضر سالانه ۱۰۰ میلیون تن قیر در جهان تولید و مصرف می شود که ایران با ظرفیتی حدود ۴ میلیون تن در سال ، ۴ درصد از بازار قیر جهان را در دست دارد. از این ۴ میلیون تن حدود ۲ میلیون تا ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تن در سال به بازارهای دیگر کشورها صادر می شود و بقیه به مصرف داخلی می رسد. از ۱۰۰ میلیون تن تقاضای سالانه قیر جهان، حدود ۳۲ میلیون تن در آسیا تولید می شود. نگاهی به وضعیت تولید قیر در نقاط مختلف جهان نشان می دهد که رفته رفته از سال ۲۰۰۵ تا سال ۲۰۱۲ سهم آسیا در تولید قیر جهان افزایش یافته و این روند رو به افزایش ادامه دارد.


بررسی سیر رشد ظرفیت تولید قیر در کشور در طی یک دهه اخیر نشان می دهد که این نرخ رشد، بسیار پایین تر از نرخ رشد دیگر کشورهای آسیایی است و عمده افزایش ظرفیت تولید قیر در کشور در طی سالهای اخیر به کارگاههای کوچک و تولیدکنندگان پراکنده ای معطوف شده که بیش از آنکه به توان تولید و صادرات قیر کشور کمک کنند، مخل قیمت گذاری مناسب و عامل کاهش کیفیت قیر تولیدی کشور شده اند.

پیش بینی شده در طی دو سال آینده تقاضای جهانی قیر از حدود ۱۰۰ میلیون تن به ۱۲۰ میلیون تن در سال برسد. کشورهای مختلفی در قاره کهن و همچنین دیگر نقاط جهان برای سهم گیری از این ظرفیت بالقوه جهانی بازار قیر، برنامه ریزی های خود را در سالهای گذشته آغاز کرده اند و ظرفیت های جدیدی به بخش تولید و نظام عرضه و صادرات قیر خود افزوده اند؛ اما ایران به این ظرفیت چندان توجهی نشان نداده است.

شاید بتوان گفت تولیدکنندگان قیر ایران رغبت چندانی به توسعه فعالیت های خود با توجه به مشکلات متعدد این صنعت در داخل کشور ندارند؛ اما این عدم توجه به صنعت، بازار و تجارت قیر کشور را از بُعد دیگری نیز می توان مورد طرح و بررسی قرار داد. در حال حاضر شرکت های تولیدکننده قیر برای فعالیت باید در تعامل مستمر با ارگانهای مختلف و متعددی باشند. این شرکت ها مجوز احداث واحد را باید از مجموعه وزارت صنعت، معدن و تجارت دریافت کنند. برای دسترسی به خوراک مناسب باید با مجموعه وزارت نفت در تعامل باشند. برای حمل و توزیع محصولات باید با مجموعه وزارت صنعت، معدن و تجارت و مجموعه وزارت راه و شهرسازی در تعامل باشند و برای فعالیت های اقتصادی از قبیل جابه جایی پول و حضور در بازارهای صادراتی با مجموعه وزارت اقتصاد و دارایی سر و کار دارند. اینکه برنامه ریزی برای توسعه بازار قیر در حقیقت در دست کدام نهاد و سازمان است مشخص نیست و این عدم مشخص بودن متولی صنعت قیر یکی از مسائلی است که تمامی مشکلات صنعت قیر حتی در بخش تجارت و عدم توجه لازم به سهم گیری از ظرفیت های بالقوه جهانی نیز از آن متأثر می شود.

به گفته کارشناسان صنعت قیر کشور، ایران ۴ درصد از تقاضای قیر جهان را تأمین می کند، در حالی که با توجه به زیرساختهای کشورمان، می توانیم بسیار بیش از این در بازار جهانی قیر حضور داشته باشیم. با وجود اینکه با کیفیت ترین قیر جهان را در اختیار داریم اما متأسفانه با پایین ترین قیمت داریم این قیر را عرضه می کنیم. یکی از عمده ترین معضلات ما این است که صنعت قیر کشور متولی ندارد و این نبود متولی، آشفتگی هایی را به دنبال داشته که این آشفتگی ها موجب شده پای واسطه هایی به میان کشیده شود که به دنبال سودهای کوتاه مدت خود، به برند قیر کشور آسیب زده اند. رهبری قیمت قیر منطقه حق مسلم ایران است که اکنون نداریم و کشوری که در منطقه یک سوم ایران تولید قیر دارد و به مراتب کیفیت قیر تولیدی اش از قیر ایرانی پایین تر است، در قیمت گذاری قیر در منطقه موثر است.

«حسن تاجیک» رئیس کمیسیون قیر اتحادیه صادرکنندگاه فرآورده های نفت، گاز و پتروشیمی نیز از نبود متولی در صنعت قیر کشور انتقاد دارد. وی در این زمینه معقتد است که “در کشور ما یک متولی برای قیر وجود ندارد و کمپانی ها نمی توانند با هم تعامل کنند و این عوامل باعث شده قیر اولین فرآورده ای در بازار جهانی باشد که متاثر از کاهش قیمت نفت خام شود. کاهش قیمت قیر در حالی است که نقشی در انرژی ندارد و فقط در عمران و صنعت کاربرد دارد و تمام این عوامل به خاطر مسائل داخلی کشور بخصوص دو کمپانی بزرگ تولیدکننده این فرآورده است زیرا در تعیین قیمت با هم توافق ندارند. در حال حاضر این مصرف کنندگان قیر ایران هستند که قیمت آن را تعیین میکنند و آن را نرخی پایین تر از دیگر کشورها خریداری می کنند.”

نبود متولی در صنعت قیر ایران در حالی است که سیاست های کلان اقتصادی کشور بر مبنای کاهش خام فروشی و افزایش تولید و صادرات فرآورده های نفتی است و عدم توجه به کسب سهم بیشتر از ظرفیت های بالقوه جهانی در این بخش، به معنای عدم توجه مسئولان به این سیاست گذاری کلان کشور است که در سیاست های اقتصاد مقاومتی نیز مورد تأکید قرار گرفته است.

منبع: تسنیم



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *